Ayarlanmamış Saat Enstitüsü: Kalıcı Yaz Saati Uygulaması Neden Tartışılıyor ve Psikolojik ve Ekonomik Etkileri Nelerdir?
![](https://viransehir-haber.com.tr/wp-content/uploads/2023/11/ayarlanmamis-saat-enstitusu-kalici-yaz-saati-uygulamasi-neden-tartisiliyor-ve-psikolojik-ve-ekonomik-etkileri-nelerdir-HRFAOk55.webp)
Ülke genelinde gündüz saatlerinden daha fazla faydalanabilmek için; Mart ayının son Pazar günü saat 03.00’ten itibaren her yıl bir saat ileri, Ekim ayının son Pazar günü ise saat 04.00’ten bir saat geri alınmıştır. Bu uygulama 1973 yılından beri devam etmektedir. 2016’daBakanlar Kurulu kararıyla sonlandırıldı ve o tarihten bu yana saatler ne ileri ne de geri alınmıyor. “günışıgından yararlanma süresi”Uygulaması devam ediyor.
O zamanın Enerji Bakanı Berat Albayrak tarafından kalıcı hale getirilen bu uygulamanın nedeninin “enerji tasarrufu ve gün ışığından daha fazla faydalanmak” olduğu iddia edildi. Bu kararla birlikte Orta Avrupa ülkeleri ile Türkiye arasında daha önce 1 saat olan saat farkı 2 saate, İngiltere ile 3 saate çıkarılırken, Suudi Arabistan ile aynı saat dilimi kullanılmaya başlandı. bu da borsa, bankacılık, hava yolculuğugibi birçok teknolojik etkileşimde senkronizasyon sorunlarına neden oldu. Ancak bu uygulamanın neden olduğu tek sorun bu değil!
Türkiye yaz-kış saati uygulamasını kaldırarak saat dilimini sabitledi ancak bunu sabitlerken sabit olduğu meridyenlerdeki kış saati yerine aralıklı olarak kullandığı yaz saatini tercih etti.
Sabit saate geçmiş veya geçmeyi planlayan birkaç ülke var ancak bu ülkelerin çoğunda doğu ile batı arasındaki saat farkı Türkiye’deki kadar büyük değil. Saat farkı olan ülkelerin birden fazla saat dilimi vardır (ABD gibi). Bu da doğal olarak bazı sorunları beraberinde getiriyor.
Van’da yaşayan bir kişi sabah uyanıp işe/okula gidiyor İstanbul ve İzmir gibi batı şehirlerinde Milyonlarca yaşayan insan karanlıkta uyanıp işe/okula gitmek zorunda kalıyor. Saatler geri alınsaydı hem batıdakiler hem de doğudakiler güne gündüzle başlayacaktı.
Karanlıkta uyanmak biyolojik saatimizi olumsuz etkiler, dolayısıyla yorgun uyanırız.
Çoğu insanın okulu/işi sabah 08:00 civarında başlar. Büyükşehirlerde yolculuk 1,5 saate kadar sürebiliyor; Kahvaltı yapmak, duş almak ve hazırlanmak söz konusu olduğunda çok daha erken kalkmanız gerekir. Biyolojik saat dediğimiz şey sirkadiyen ritmimiz Düzenleyici saatimiz aslında sadece zaman algımızı değil aynı zamanda ruh sağlığımızı, vücut sağlığımızı, iştahımızı, gücümüzü, ruh halimizi, dikkatimizi ve konsantrasyonumuzu da etkiliyor. Bu yüzden güne yorgun başlıyoruz ve yorgun bitirmek zorundayız.
Karanlıkta evden çıkıp tekrar binaya giren insanlar bütün gün içeride çalışır veya ders çalışır, akşam dışarı çıktıklarında ise yine karanlık olduğu için gün ışığını görmek mümkün olmaz. Bunun nedeni yetersiz gün ışığı alımıdır. D vitaminieksikliğine neden olur.
Bunların dışında karanlık güvenlik hakkında Aynı zamanda soruna da neden olur; özellikle kadınlar ve çocuklar için. İnanç gibi hissettiren bir durum değil. Gece saatlerinin kaygıları sabah saatlerinde karanlık havada tekrarlanıyor.
Dönemin Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın, uygulamanın “enerji tasarrufu ve gün ışığından daha fazla faydalanma” amacıyla ortaya atıldığı tezi ne kadar doğru?
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sinan Küfeoğlu’nun BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamaya göre, elektrik tüketiminde yaz saatinden kış saatine geçilmemesi gözlemlenebiliyor veya azaltılabiliyor. Ölçülebilir bir etkisi yoktur. “Elektrik şirketleri daha fazla para kazansın, daha fazla elektrik yaksın diye bu uygulama iptal edildi” diye bir görüş var ama bu da yanlış. Elektrik tüketiminde herhangi bir artış veya azalma söz konusu değildir.
Kalıcı yaz saati uygulaması kararı alınırken, kalıcı yaz saati uygulamasının tasarruf sağladığını belirten İstanbul Teknik Üniversitesi’nin hazırladığı rapora atıf yapıldı ancak söz konusu rapor kamuoyundan gizlendi.
Araştırmalar, 7 yıl önce enerji tasarrufu için yapılan değişikliğin para tasarrufu sağlamadığını gösteriyor. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tarafından kalıcı yaz saati uygulamasının ilk yılında yapılan çalışmada, elektrik tüketiminde bir önceki yılın aynı aylarına göre herhangi bir tasarruf sağlanmadığı belirlendi. EMO, sonraki yıllarda yaptığı açıklamalarla bu açıklamalarını yineledi ve kalıcı yaz saati uygulamasına geçileceğini belirtti. güç verimliliği sağlanamıyorbahsetmişti.
KKTC’de Türkiye’nin etkisiyle kış saati uygulamasına geçildi ancak tepkiler üzerine bu uygulamadan vazgeçildi.
Okul otobüsünde bulunan 3 genç, karanlığın neden olduğu kazada hayatını kaybederken, bu olayın ardından Kıbrıslı gençler KKTC Meclisi önünde toplandı. Başbakanlığa yürüdüler, sendikalar greve gitti, hayat bir süreliğine durdu. Daha sonra Tepkiler dikkate alındı ve hükümet sabit çalışma saatlerini kaldırdı. KKTC halkı artık evden çıkıp işe/okula gittiğinde gün ışığını görebiliyor.
Türkiye’de 7 yıl önce alınan karar, hem karanlıkta uyanıp okula ya da işe gidenler hem de siyasiler arasında tartışılmaya devam ediyor.
“Saatin kendisi uzaydır, hareketi zamandır, ayarı insandır. Bu da zamanın ve mekanın insanlarla var olduğunu göstermektedir.”Ahmet Hamdi Tanpınar – Saatleri Ayarlama Enstitüsü